Onder deze film zit geluid.

Het begon niet met Ecotoop

12 december 2015. Rond half acht ’s avonds zit ik nog achter mijn computer te programmeren aan een complex project. In Parijs wordt op dat moment het klimaatakkoord bekendgemaakt. De euforie is groot. En vreemd genoeg komt het bij mij op dat moment harder binnen dan daarvoor. 

Niet omdat klimaat voor mij iets nieuws is; integendeel. Tijdens mijn studie Biologie in Utrecht volgde ik in 1992 al de cursus Global Change. Ik herinner me vooral een figuur over de Milanković-cycli: de langzame veranderingen in de baan en stand van de aarde die over zeer lange perioden invloed hebben op het klimaat. Ik vond het fascinerend.

Maar eerlijk gezegd ook nogal theoretisch. Interessant voor een bioloog, zeker, maar niet iets waarvan ik toen dacht dat het dertig jaar later een groot maatschappelijk vraagstuk zou zijn. Dat veranderde.

Van studie naar Ecotoop

  • 1996 - Educo...Natuurlijk Educatief
    Ecologie niet als beroep
  • 2006 - Het komt dichterbij
    Klimaatverandering wordt actueel
  • 2017 - Wat kan ik zelf doen?
    Drawdown en RethinkX

Ondertussen was ik iets heel anders gaan doen

Na mijn studie werd ecologie niet mijn dagelijkse beroep. Ik richtte het bedrijf Educo…Natuurlijk Educatief op en werkten een jaarlang aan “Natuurlijk Nederland”. Een combinatie van boeken, kaarten, teksten, foto en film met landschappen, flora, vogels, verdere fauna en zelfs wandelroutes. Waarschijnlijk was het zijn tijd iets te ver vooruit. Maar het leverde wel opdrachten op voor natuurorganisaties.

Programmeren, vormgeving en later fotografie en film werden mijn dagelijkse werkterrein. Beeld werd steeds belangrijker in wat ik maakte. Maar buiten bleef ik eigenlijk gewoon kijken zoals ik dat als bioloog had geleerd. Achteraf is precies dat belangrijk.

Ecotoop is niet ontstaan uit één van deze werelden, het komt juist voort uit de combinatie ervan.

De bioloog wil weten waarom iets gebeurt.
De fotograaf en filmmaker wil het laten zien.
De webbouwer wil er een plek van maken waar anderen het kunnen ontdekken.
"In Ecotoop komen deze drie werelden mooi bij elkaar."

Van theorie naar iets dat bleef knagen

In 2006 zag ik An Inconvenient Truth van Al Gore. Dat kwam wel even anders binnen.

Tijdens mijn studie had ik klimaat vooral leren kennen als een systeem van lange natuurlijke cycli en veranderingen op geologische tijdschalen. Nu werd ineens duidelijk hoe snel menselijke invloed en veranderingen zich konden afspelen. Het onderwerp kwam daarmee een stuk dichterbij.

Daarna nam het gewone leven het gewoon weer over. Werk, gezin, bedrijf. Ik ben toen niet ineens alles anders gaan doen, maar het onderwerp verdween ook niet meer helemaal naar de achtergrond.

Thuis gingen we bewuster met energie om, minder vlees eten en steeds kritischer kijken naar onze eigen keuzes. Geen grote omwenteling, eerder een langzaam verschuivend besef dat dit onderwerp niet meer alleen iets uit studieboeken was.

Dat bleef hangen.

Onbewust verder...

In 2017 kocht ik Drawdown van Paul Hawken. Natuurlijk niet netjes van voor naar achter gelezen maar eerder kriskras door de oplossingen heen. Maar het zette iets in gang.

Ik begon me opnieuw af te vragen: wat kan ik hier zelf eigenlijk mee?

Vooral de energietransitie trok mijn aandacht. Ik verdiepte me in elektrisch rijden en vooral bidirectioneel laden en kocht een EV. Later kwamen daar RethinkX en Verandering van Tijdperk van Jan Rotmans bij. Technologie kon blijkbaar veel sneller veranderen dan ik altijd had aangenomen. Dat vond ik hoopgevend én fascinerend.

Tegelijkertijd begon ik ook mijn oude vak weer op te pakken. Essentials of Ecology van Begon, Howarth en Townsend kwam naast Ecology van Begon en Harper te liggen, het boek dat tijdens mijn studie zo ongeveer mijn ecologische bijbel was.

In Ecotoop komen drie werelden bij elkaar

Biologie & Ecologie

Leren kijken naar verbanden, processen en systemen.
Zien wat er leeft en proberen te begrijpen waarom het daar leeft en hoe alles samenhangt.

Fotografie & Film

Beeld dwingt me langer en preciezer te kijken.
Het maakt gedrag, details en werelden zichtbaar die anders gemakkelijk aan je voorbijgaan.

Web & Techniek

Techniek maakt het mogelijk om kennis, beeld en verhaal samen te brengen.
Niet als digitaal boek, maar als een plek waar je zelf kunt ontdekken, kijken en verdiepen.

Het verdere ontstaan

2019

Het idee wordt concreter

In 2019 deden mijn vrouw — eveneens bioloog — en ik een poging om op Texel een volwaardig natuurcentrum te realiseren. Ik werkte twee maanden vrijwel fulltime aan een uitgebreid bidbook en kreeg veel mensen mee in het plan. We wonnen de bieding niet.

Maar achteraf was het misschien belangrijker dat ‘het idee zelf’ bleef hangen.

Ik wilde een plek maken waarin natuur niet alleen wordt getoond, maar ook wordt uitgelegd. Een plek waar je naar eerst wordt gegrepen door wat je ziet en vervolgens wilt weten wat er eigenlijk gebeurd.

Er begon zich een plan in mijn hoofd te nestelen; een platform over ecologie.

Ik legde de naam Ecotoop vast en maakte een eerste opzet. Daarna gebeurde wat zo vaak gebeurt: mijn bedrijf vroeg alle aandacht en het plan bleef liggen. Maar het verdween niet.

2020

Een bos vol dode bomen

In 2020 liepen we tijdens de coronaperiode door de Harz. Op grote schaal stonden de bossen er dood of stervend bij. Droogte had het systeem kwetsbaar gemaakt en een klein kevertje — de letterzetter — kon daar vervolgens op enorme schaal van profiteren. Dat beeld maakte indruk.

Niet omdat één kever ineens “de boosdoener” was. Juist het tegenovergestelde. Het liet bijna schoolboekachtig zien hoe ecologie werkt: omstandigheden veranderen, een systeem raakt kwetsbaar, relaties verschuiven en iets kleins kan ineens een enorme invloed krijgen. 

Wanneer ik erover vertelde begonnen mensen mij vragen te stellen. En daarbij merkte ik iets ongemakkelijks: ik was in 1995 afgestudeerd als bioloog en landschapsecoloog, maar dat was inmiddels wel heel lang geleden. Ik ging weer lezen, kijken, en opnieuw verbanden leggen.

Maar ik wilde geen duurzaamheidssite

Intussen verschenen er steeds meer platforms over klimaat en duurzaamheid. Veel daarvan zijn uitstekend bedoeld. Toch voelde ik steeds sterker dat ik Ecotoop niet op dezelfde manier wilde opbouwen. 

Te vaak begint het verhaal met wat er misgaat. Het klimaat verandert, biodiversiteit neemt af, ecosystemen staan onder druk; wij moeten iets doen! Dat verhaal is niet per definitie onjuist, maar het is niet de manier waarop ik mensen wil meenemen. Ik wil niet beginnen met schuld of angst. En al helemaal niet vertellen wat iemand moet doen, ik wil beginnen met iets veel fundamentelers: “kijk eens”. 

Dat mooie beeld van natuur dat misschien aan je muur hangt, is niet alleen mooi, daar zit een verhaal achter. Waarom groeit juist die plant daar? Waarom zit dat insect op die plek? Wie eet wie? Welke rol spelen water, temperatuur, bodem en licht? Waarom verandert een systeem ineens? En waarom kan iets wat klein lijkt soms zo’n groot effect hebben? 

Laat ik je de eerste stap zien dan wil je ongetwijfeld de rest weten. Dat is Ecologie… en precies daar begint Ecotoop!

2025

Ik ga dit doen

De maand december 2025 doe ik opnieuw een uitgebreid onderzoek. ‘Bestond er inmiddels misschien een goed Nederlandstalig platform dat zich werkelijk op ecologie richtte?’ Mijn conclusie bleef dezelfde: Nee, ik kan het niet vinden. En al helemaal niet als breed platform waarin ecologie zelf de inhoudelijke basis vormt. Na onderzoek over haalbaarheid neem ik het besluit: “ik ga dit doen” en in de wetenschap dat het een aardige klus zal gaan worden.

Op 2 maart 2026 is de daadwerkelijke bouw van Ecotoop van start gegaan. De eerste weken maak ik een zorgvuldig plan en duik daarna voor anderhalve maand in de oudere én moderne ecologie-studieboeken. Natuurlijk wilde ik het liefst meteen met de website beginnen, maar zo werkt het bij dit onderwerp niet. Eerst moest de inhoud er staan.

De eigen ‘Ecotoop-werkteksten’ waarnaar regelmatig in de bronnen wordt verwezen, zijn in deze periode ontstaan: "zelf geschreven, opgebouwd vanuit studie, literatuur en mijn eigen ecologische achtergrond".
Hoe werkt Ecotoop dan?

Verwondering → Begrip → Verdieping

Verwondering

Iets zien dat nieuwsgierigheid oproept waardoor je wilt weten wat er gebeurt; goed kijken.

Begrijpen

Welke omstandigheden, soorten en processen maken dit beeld mogelijk, wat speelt er.

Verdieping

Wat betekent die kennis voor hoe we omgaan met natuur, landschap en ons eigen handelen

De volgorde van eerst verwonderen, dan begrijpen en pas daarna verdiepen en later toepassen is inmiddels een bewust uitgangspunt van Ecotoop.
Het platform wil geen klimaatnieuwssite, actiewebsite of moralistisch duurzaamheidsplatform zijn, maar een visueel ecologisch kennisplatform waarin natuur als systeem centraal staat.

Beeld is hierbij geen versiering

Fotografie en film spelen een grote rol op Ecotoop. Niet omdat een website over natuur nu eenmaal mooie natuurfoto’s hoort te hebben. Beeld is voor mij ook een manier van onderzoeken. 

Wanneer je lang genoeg door een telelens naar een boom kijkt, ga je gedrag zien dat je vanaf de grond nooit zou hebben opgemerkt. Wanneer je een camera onder water laat zakken, verschijnt een wereld die vanaf de oever verborgen blijft. Een macro-opname kan van een minuscuul object ineens een compleet landschap maken. En dan is er nog de microscoop. Ik heb er hier op mijn kantoor heel wat uren achter gezeten. Ook hier gaat echt een hele wereld voor je open die normaal volledig aan ons voorbijgaat.  

Maar, het uitgangspunt is hier eenvoudig: 

eerst kijken, dan vragen stellen, dan begrijpen.

Want ecologie gaat uiteindelijk niet alleen over wat er leeft, het gaat er vooral over hoe alles met elkaar samenhangt.

Wat is Ecotoop dan?

Ecotoop is in de eerste plaats een onafhankelijk platform over ecologie. Er zitten geen investeerders achter en er is niemand die bepaalt welke richting de inhoud op moet. Dat geeft mij de ruimte om inhoudelijke keuzes te maken vanuit de ecologie zelf.

Hierbij moet de basis inhoudelijk kloppen. Daarom begint Ecotoop bij de fundamenten: omstandigheden en hulpbronnen, populaties, concurrentie, predatie, gemeenschappen, voedselwebben, ecosystemen, stabiliteit en veerkracht.

Niet als een verzameling losse onderwerpen, maar als een verhaal waarin de ene stap voortbouwt op de andere.

Bodem, biodiversiteit, landschap, kringlopen, beeldverhalen, veldnotities en uiteindelijk de vertaling naar wonen, leven en ondernemen kunnen vanuit de basis later groeien en erop terugvallen. Maar “ecologie” blijft de basis.

Zo hoop ik dat Ecotoop uiteindelijk een plek wordt waar je niet alleen iets kunt opzoeken, maar waar je anders leert kijken. Natuur is nu eenmaal geen verzameling losse soorten en ook geen mooi decor om ons heen. Het is een levend systeem waar wij zelf onderdeel van zijn. Daar ligt voor mij de fascinatie.

En wie zit er dan achter Ecotoop…

Mijn naam is Hans Beekman. 

Ik studeerde in 1995 af als bioloog en landschapsecoloog. Daarna werd ik vooral ontwikkelaar, fotograaf en filmmaker. Ruim dertig jaar later komen die werelden in Ecotoop weer bij elkaar. 

Ik schrijf de teksten, ik fotografeer, ik film en bouw de website zelf. Dat maakt Ecotoop onvermijdelijk persoonlijk. 

Maar de hoofdrol is niet voor mij, die blijft voor de “ecologie”. 

Voor de merkwaardige, ingewikkelde en vaak prachtige manieren waarop leven zichzelf organiseert en manifesteert. En voor de vraag die mij al die jaren fascineert:

wat gebeurt hier eigenlijk — en waarom?

Hans Beekman (Bioloog, Landschapsecoloog).